Solders :: ÖLÜMÜNÜN 63. YILDÖNÜMÜNDE MEHMET AKİF ERSOY

Solders

ÖLÜMÜNÜN 63. YILDÖNÜMÜNDE MEHMET AKİF ERSOY

ÖLÜMÜNÜN 63. YILDÖNÜMÜNDE MEHMET AKİF ERSOY

Sürekli gelişen uygarlıklarla beraber,beğeni ve anlayışlar da değiştiği için, “eskimek” ve “unutulmak” bir bakıma insanlığın kaderidir. Bu nedenle insanlık tarihinde,öldükten sonra daha çok yaşayan düşünce ve sanat adamları azdır. Hele bizim gibi tarihi dolu dizgin bir milletin düşünce ve sanat adamları, vaktinden evvel ölmeye ve unutulmaya mahkum gibidirler. Ne var ki, ömrünü büyük amaçlara adayan insanlar, ölmeden ölümsüzleştirirler ve gönüllerde bayraklaşırlar. Ölümün 63. yıl dönümünde saygıyla andığımız Akif, işte böyle bir ölümsüzlüğün sembolüdür.
Mehmet Akif Ersoy, her şeyden önce,yüksek bir ahlak ve karakter adamıdır. Bir kere, 20. yüzyılda yaşayan bu “yalnız adam”, bütün hayatı boyunca ,bir defa olsun,YALAN SÖYLEMEMİŞTİR. İster karşısında, ister yanında olsun, bütün edebiyat otoriteleri, istinasız ve tartışmasız olarak bu tespitte birleştirmektedir. Mehmet Akif Ersoy, 1873 yılında İstanbul’da doğdu. Babası devrinin sayılı âlimlerinden ve Fatih dersiazamlarından İpekli Temiz Tahir Efendi, annesi ise Buharalı bir aileden gelme, Tokat doğumlu Emine Şerife Hanım’dır. Bir şiirinde Akif, babası için: “Benim hem babam, hem hocamdır. Ne biliyorsam ondan öğrendim.” der. Bilginlerden biri, “ Beşiği sallayan el, dünyaya hükmeder” diyor. Ne kadar yerinde söylenmiş bu söz. Zira, Akif böyle bir elde yetişmiştir. Gerçekten Âkif, kişiliği, hayatı ve eserleriyle günümüz Türkiye’sinde de değerlendirilmesi gereken seçkin ve yetkin bir isimdir. Türk insanı halen onun hayatından kesitler yaşamakta, onun SAFAHAT’ında tartıştığı meselelerle boğuşmaktadır. Sosyal bunalımlarımızın temelinde yatan sebepler, aydın-halk uçurumu, kimliğine yabancılaşma olgusu gibi daha birçok sebepler, Akif’ten bu yana hiçbir neslin gündeminden çıkmamış; bugünde yorumlamaya çalıştığımız meselelerin başında kanayan yaralarımız olmuştur. Akif’in nasline kulaklarımızı kapama gafletinden uyanmalıyız artık. Hem unutmayalım, bıçak da kemiğe dayanmıştır. Dün bu sese kulak vermedik, ses yükseldi, feryat oldu, çığlık oldu. Bugün de kulağımızı kapatırsak, hüsran olacaktır. Hüsranın ise bulunduğu noktadan geri döndürülmesi imkanı yoktur.
Gözümüzü ve gönlümüzü Akif ‘in feryadına açalım ve artık onun dile getirdiği sorunları çözümleyelim. Ama isterseniz önce şu mısralara bir kulak verelim:
Geçilmez kahkahandan her taraf yangın içindeyken, Yanan bir sîneden lâkin ne istersin, nedir öfken? Beraber ağlamazsın, sonra”kör” dersin, “sağır” dersin; Bu hissizlikten insanlık hem iğrensin, hem ürpersin!...
Sırtındaki KÜFE ile SAFAHAT’a giren çocuk, bugün sayıları bir hayli kabarmış olarak, hâlâ bu memle-ketin gündemindedir. Evden kaçanları, köprü altında sabahları, tiner çekenleri, uyuşturucu bağımlıları da cabası. Demek, bugünün hiçbir meselesi Akif ‘ten kopuk, hiçbir heyecanı ondan uzak ve ona yabancı değildir. O, İstanbul halkına, boğaz tepelerindeki romantik köşklerden bakmamıştır. Koca imparator-luğun gün batımını görmüş; o koca yurttan bir vatan parçası kurtarabilmek için milletçe giriştiğimiz kutlu mücadeleye bütün benliğiyle katılmış, sosyal düzen arayışlarını duyarlılıkla izlemiş, içinde yaşadığı toplumun dertlerine dil olmuş yaralı bir yürektir. Düşkünlerin ıstırabı, bilgisizliğin kötü izleri, bakıma muhtaç çocuklar, sokağa düşmüş ihtiyarlar, basık evler, harap mabetler, çamur deryası sokaklar, insanın ruhunu karartan kahveler ve meyhanaler, ona dert olmuş, yüreğini onulmaz acı ve ızdırablarla doldurmuştur.Bu acılarla da edebiyatımızın en candan sosyal gerçekçi şiirlerini yazmıştır.
Millî mücadelemizin manevî lideri M. Akif ERSOY, bilindiği üzere Çanakkale ve İstiklâl Savaşımız ‘ın da gür sesidir. Prof. Dr. Muharrem ERGİN ‘in dediği gibi: “O, milletin en acı safhalarında seyreden kader çizgisini, şiirlerinle adım adım takip etmiş ve Türk Milleti’nin 20. yy.’daki en büyük destanını yazmıştır. SAFAHAT, böyle bir destandır. Safahat’ta destanî seyir, zaman zaman lirik çığlıklara,zaman zaman da gök gürlemelerine dönüşür. Gerçekten, onun Osmanlı göçerken duydu-ğu büyük azap, BÜLBÜL, LEYLÂ ve HÜSRAN şiirlerinin mısralarında lirik çığlıklara; zaferlerin ve ümidin çoşturduğu büyük sevinçler se, ÇANAKKALE ve İSTİKLAL MARŞI şiirlerinin mısralarında gök gürlemelerine dönüşmüştür.
Mehmet Akif ‘i anlamak, geçmişi tanımak, geleceğe yönelmek; dinî, ahlâkî ve uygar niteliklerimizi öğrenmek; bizi yeryüzünden silmek isteyen düşmanlarımızı bilmek; daha da önemlisi, kara günler yaşamamak için neler yapmamız gerektiğini anlamak; çağdaş uygarlık düzeyine en kısa yoldan nasıl ulaşacağımızın yöntemini bulmak demektir.Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi, Akif her an tazedir. Zekâsı, sezişi ve imanıyla kördüğüm olmuş ve kangrenleşmiş meseleleri çözümleyecek ve aydınlığa kavuşturacak yüksek bir vicdandır. O, her namuslu insanın yol arkadaşı ve düşünce tarihimizin kilometre taşlarından biridir. Hiçbir şairimiz, sömürgeci Avrupa’nın kepazeliklerini onun kadar isabetle sergilememiş, sahte yüzünü onun kadar açıklıkla gözler önüne sermemiştir. Emperyalizm, hiçbir zaman onun kadar müthiş bir düşman tanımamıştır. Akif hem bir ülke sesi, hem de bütün bir kıtanın feryadıdır. Bu çığlığa kulaklarımızı ve gönlümüzü açık bulundurmalıyız.
Mehmet Akif ERSOY, gerçek dindarlara ve susan dinsizlere kızmaz. Yalnız, dini geri götürenlere ve bir de türk halkının inançlarına küfredenlere kızar. O, müslümanlığı güzel diye değil, “doğru” diye sevdi. Ona göre eski, eski olduğu için atılmız, fena olursa atılır. Yeni, yeni olduğu için alınmaz, iyi olduğu için alınırdı. Çok çalışkandı. Emek vermeden kazanılan her şeyi haram sayardı. “Sanatın yüzde doksanı ter, yüzde onu ilhamdır.”derdi. Ona göre, “sanat sanat için” değil, “hayat için”dir. Ahlaksız edebiyata düşmandır. Şiirlerinde kende üzüntüleri, kinleri, arzuları hiç yoktur. Bütün tasası toplumdur. Kötülük, çirkinlik, gerilik ve yoksulluklarla vuruşur. Kaygısız aydınlara ve zenginlere acıma duygusu aşılar, toplum vicdanını uyarmak ister. İlk bilgilerini babasından alan Akif, ömrü boyunca ona büyük saygı duymuş, yalnızlık günlerinde yurdunun azaplarını yine onunla paylaşmıştır. Aşağıdaki mısralar, bu duygularının da ifadesidir.
Üç beyinsiz kafanın derdine, üç milyon halk Bak nasıl doğranıyor, kalk baba, kabrinden kalk! Diriler koşmadı imdadına, sen bari yetiş, Arnavutluk yanıyor... Hem bu sefer pek müthiş! Baba! En sevgili annen, o senin öz vatanın olacak mıydı feda hırsına üç kaltabanın? Ne olurdu bunu kalkıp da göreydin acaba ? “MEŞHED” in beynine haç saplanacak mıydı, baba! Türk milletinin ve Türk vatanının uğradığı her felaketi, derin acılarla karşılayan Akif dönemini diğer aydınları gibi, bu felaketlerin suçlusu olarak illa da ve sadece Türk iktidarını göstermiyor, asıl ve büyük suçluyu arıyordu. Bu suçlu, önce vatan ve bağımsızlığımıza göz diken ve Akif’in baş düşman dediği o illet Moskof’tur. Nitekim Akif: “İşte hülyalarımın canlı yerindeyken of, Nüksedip karşıma çıkmaz mı o illet Moskof, Gözlerim çoktan açık olmasa, derdim kâbus” mısralarıyla derin sarsıntılarını dile getirirken: “Şöyle MEŞHED, öpeyim secde edip toprağını, Yok mudur sende MURAD’ın iki üç damla kanı? Ah! Meşhed o ne? Sahandaki meyhane midir? Kandilin görmüyorum nerde? Şu peymâne midir? Ya hariminde yatan şapkalı sarhoşlar kim? Yoksa yanlış mı? Hayır, söyleme, bildim... Bildim? Basacak mıydı, fakat göğsüne Sırb’ın çarığı? Serilip yerlere binlerce şehidir sarığı. Karadağ haydudu, Sırp eşşeği, Bulgar yılanı, Sonra Yunan iti, çepeçevre kuşatsın vatanı... Tarumâr eyleyiversin de bütün ordumuzu, Bizi kovsun, elimizden alarak yurdumuzu” mısralarında da vatanın geleceğine ilişkin dehşet dolu endişelerini dile getiriyordu. Sonra da:
“Kahraman milleti gördün ya, biraz silkindi, Leş yiyen kargaların sesleri birden dindi, Eski sevdaları kabilse unutsun Ruslar! mısralarıyla bir Rus çarının Osmanlı’ya “hasta adam” adını takan büyük iftirasına cevap veriyordu.
Kurtuluş Savaşının fiilen başlamasından önce Anadolu’yu işgal eden Yunan orduları komutanı şunları söylüyordu: “Biz ehli salip muharebesi yapıyoruz. Yunan orduları Anadolu’dan çekilmez. Şayet çekilirsek, geçtiğimiz yerleri silindir gibi ezeriz. “Gerçekten dedikleri gibi oldu. İşgal ettikleri topraklarımızı can havliyle terkederlerken, arkalarında yakmadıkları yer, yıkmadıkları ev bırakmadılar. Milletimize reva görülen bu vahşetler karşısında derinden sarsılan Akif, hüsranlarını şu mısralarıyla dile getiriyordu. Ben böyle bakıp durmayacaktım eli bağlı, İslâm’ı uyandırmak için haykıracaktım! Hayır! Kime lakin, hani sahipleri yurdun? Elleri yatanlar... Sağa baktım, sola baktım. Seller gibi vadiyi eninim boğacakken, Hiç ağlamadan gizili inen yaş gibi aktım. Yoktur eleminden şu sağır kubbede bir iz, Ağlar Safahat’ımdaki Hüsran bile sessiz. Fakat bu derin karamsarlığın hemen ardından, hayatının en ümitli ve kutsal mücadelesine koştu. Topraklarımız işgal altındaydı ve işgalcileri kovmak için, milletin maneviylatını güçlendirmek gerekiyordu. Bu düşünceyle Sebülürreşat dergisini Türk Kurtuluş Mücadelesini alevli bir organı haline getirdi. 25 asırdan beri hiçbir vakit istiklalsiz yaşamamış olan Türk milletinin, bundan sonra da esir yaşamayacağını, buna kimsenin gücünün yetmeyeceğini gür bir sesle bütün dünyaya ilan etti. Yavaş yavaş Anadolu’da başlayan kıpırdanışlar, Yunan’a karşı direnişler, şairimize Çanakkale zaferi kadar büyük umut ve heyecan veriyordu. Bu heyecanla Anadolu’ya koştu ve ilk önce Balıkesir’de Zağanos Paşa Camiinde bir vaaz verdi. Halkın gayret ve maneviyatını yükseltti.
Bir gün yakın arkadaşı Eşref Edib’i yanına çağırarak:
“Artık burada durulacak zaman değildir. Gidip çalışmak lazım. Bizim tarafımızdan halkı tenvire ihtiyaç varmış. Çağırıyorlar. Mutlaka gitmeliyiz. Ben yarın Ankara’ya hareket ediyorum. Hiç kimsenin haberi olmasın. Sen de idarehanenin işlerini derle topla, sebülürreşat klişesini al, arkamdan gel. Meşihattakiler ile de temas et. Hareket-i milliye aleyhinde bir halt etmesinler.” dedi. 9 Mayıs 1920’de Ankara’ya varmıştı. O sıralarda Konya’dan çıkan bir isyanı, oraya giderek, camii kürsüsünde verdiği bir vaazla yatıştırdı. Bazı yanılmışları uyandırdı. Oradan Kastamonu’ya geçti. O gün haber aldığı bir zafer sevincinin coşkusuyla Nasrullah Camii kürsüsüne çıkan şairimiz, “Müslümanlar!” diye söze başlamış ve şunları söylemişti: “Sakın milli hareket aleyhinde olanların sözlerine kulak asmayınız. Çünkü onlar, halkımızı köle haline getirmek istiyorlar. İçimizde yer yer çıkan isyanlar, hep mel’un düşmanların parmağıyla olmuştur. Allah rızası için aklımızı başımıza toplayalım. Çünkü, böyle düşman hesabına çalışarak elimizde kalan bir avuç toprağı da verecek olursak, çekilip gitmek için arka tarafta bir karış yerimiz yoktur.” Sonra uzun uzun Sevr paçavrasını anlattı. Ne uğursuz bir ölüm antlaşması olduğunu, halkın anlayacağı dille bir bir anlattı. Vatanın paha biçilmez bir atalar armağanı olduğunu söyledikten sonra: “Yoksa biz, o muazzam ecdadın ahfadı değil miyiz?” diye gürledi. Ellerini göklere kaldırıp duaya başladığı zaman, camiyi hınca hınç doldurmuş olan cemaat, hüngür hüngür ağlıyordu. Akif’in bu vaazı, Sebülürreşad’da yayınlandı. Bütün Anadolu’ya dağıtıldı. Camilerde cemaatlere cephelerde askerlere okundu. Bütün memleket sathında vaazın etkisi büyük oldu. El Cezire Kumandanı Nihat Paşa’nın Akif’e yazdığı şu telgraf metni, bu vaazın etkisi hakkında daha da açık bir fikir veriyor:
“Nasrullah Camii şerifinde irad buyurduğunuz mevizanın bulunduğu mecmuanın ancak bir nüshası elde edilebilmiştir. Diyarbakır Camii kebirinde müminlere okunmuştur. Fakat bu istifade pek mahdut kalacağından, cephe mıntıkasını teşkil eden Elaziz, Diyarbekir, Bitlis, Van vilayetleriyle civar müstakil matasarrıflıklar halkıda nasibedar edilmiş ve şerefiyle hukuku doğrudan doğruya zat-ı alinize ait olmak üzere, Diyarbekir Vilayet Matbaasında teksir edilerek bütün cepheye dağıtılmıştır. Cenab-ı Hak, vatanperver ve dini gayretlerinizi meşkur eylemesi temenisiyle, hürmetlerimi takdim eylerim.”
Mehmet Akif, Burdur milletvekili olarak 1921 yılında Ankara’ya geldi. Bu sıralarda, Türk’ün İstiklal Marşını yazma yarışması açılmış bulunuyordu. Yarışmanın para ödüllü olması nedeniyle, Akif bu yarışmaya katılmamıştı. Zira Akif, “Türk’ün istiklâlini para ile ifade edecek” bir insan değildi.
Yarışmaya gelen şiirlerden hiçbiri, istenilen heyecanı vermiyordu. Böyle bir şiir gür sesli olmalıydı ve mısralarında bayrak dalgalanmalıydı. Bunu da ancak Akif yazabilirdi. Bu düşünceyle zamanın maarif vekili Hamdullah Suphi harekete geçti. Bir yandan Akif’e bir mektup yazdı, bir yandan da, yarışmaya katılması konusunda Akif’i razı etmesi için, en yakın arkadaşı Hasan Basri Çantay, ikna gücünü kullanarak Akif ‘i yarışmaya katılmaya razı etti. Yarışmayı kazandığı taktirde Akif sözkonusu ödülü almayacak ve bu para bir hayır kurumuna bağışlanacaktı. Nitekim de öyle oldu. Hepimiz biliyoruz ki Akif ‘in o soğuk kış günlerinde sırtında bir paltosu bile yoktu. Bugünün ekonomi uzmanları, Akif ‘in hepimizce bilinen asil endişelerle kabul etmediği o para ödülüyle, o günlerde Ankara ‘nın en beğenilen bir yerinden oldukça büyük bahçeli bir konak alabileceğini ifade ediyorlar. Ve hepimiz biliyoruz ki Akif o yıllarda kirada oturuyordu. İşte tarih, işte Akif, işte biz, işte gelecek. Sorunumuz, günün ve geleceğin ihyasıdır. Karşımızda örnek bir kişilik var. Tercih bizimdir. Yeter ki öz bahçemizde kaybettiğimiz güneşi, hâlâ başka bahçelerde arama gafletinden uyanalım. Maarif Vekili Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Akif’e yazdığı mektup şudur: Pek aziz ve muhterem efendim, İstiklâl Marşı için açılan müsabakaya iştirak buyurmamalarındaki sebebin izalesi için pek çok tedbir vardır. Zât-ı üstadenelerinin matlup şiiri vücuda getirmeleri, maksadın husulü için son çare olarak kalmıştır. Asil endişenizin icap ettirdiği ne varsa, hepsini yaparız. Memleketi bu muessir telkin ve tehyiç vasıtasından mahrum bırakmamanızı rica ve bu vesile ile derin hürmet ve muhabbetlerimi arz ve tekrar eylerim efendim.” 2 Şubat 1337-Umuru Maarif Vekili H. Suphi. İstiklal Marşı, Ankara’nın en soğuk günlerinde Taceddin Dergahı’nın mescitle bitişik odasında sabaha karşı tamamlanır. Şair Yahya AKENGİN, İstiklal Marşı’nın yazılmasından milletçe duyduğumuz büyük heyacanı, duygu dolu mısralarında ne güzel dile getiriyor: Sakarya öncesinde, Tacettin Dergahının mescitle bitişik hücresinde sabaha karşı, tamamlanır İstiklal Marşı. Bir düğümlü yolların bir ucunda, Kanatlar kuşanır yaralanmış müjdelerden, İstiklali selamlar alevlerin burcunda. Irmak kıvrımları, ocak dumanları, Ruhlarla buluşup Akif’in ufkunda, Okuturlar, bulutlardan ezanları. Dönmemiş Asım’ın nesli seferden, Konuşturup şafaklara rüzgarların dilini Fermanlar getirir, Çanakkale’deki neferlerden. Ordusuna cephe cephe ses veren, Bir mescidin avlusundan yükselmiş, Mısralar bayraklara ses veren.

Date: 14 April 2007, Saturday

Comments (0) | Add Comment